EU en China moeten het nu samen doen

Nu de Verenigde Staten zijn rol als wereldleider heeft opgegeven – met name op het gebied van klimaatbeleid – is de samenwerking tussen China en Europa nog belangrijker geworden. Om spanningen te verminderen en de onderlinge banden te versterken, zouden beleidsmakers in twee van de grootste economieën ter wereld zich op vier prioriteiten moeten richten.

Dat schrijft Adair Turner in een opiniestuk voor Project Syndicate. Turner is een zakenman, politicus en bankier. Hij was voorzitter van de Britse Financial Services Authority tijdens de kredietcrisis en van de Committee on Climate Change. In 2008 schreef hij een baanbrekend boek over de energietransitie, Building a Low-carbon Economy. Tegenwoordig is hij onder andere voorzitter van de Energy Transitions Commission. 

Two-face China

Het lastige van China is dat het twee gezichten heeft. Aan de ene kant is het een gidsland als het gaat om groene energie en schone technologieën. Aan de andere kant is het een gigantische uitstoter van broeikasgassen.

Zo stootte China in 2002 15,7 gigaton broeikasgassen uit (hoofdzakelijk CO2), veel meer dan de zes gigaton van de VS of 3,6 gigaton van de EU. Per hoofd van de bevolking zijn ze inmiddels ook nummer één met 11 ton per persoon, ruim meer dan de 8,1 ton van de EU en de 6,3 ton van het VK.

Het ergste is dat het eind nog niet in zicht is. Volgens de eigen prognoses van China wordt pas in 2030 het hoogtepunt bereikt en komt CO2-neutraliteit pas in 2060.

Dat heeft veel te maken met de uitbreiding van het aantal kolencentrales in het naar energie hongerende industrieland. Dit impliceert een cumulatieve extra CO2-uitstoot tussen nu en 2060 van rond de 250 gigaton. Volgens klimaatmodellen zijn alleen die 250 gigaton al genoeg om de aarde met 2 graden Celsius te laten opwarmen.

De klimaatdoelen van Parijs uit 2015 zijn met andere woorden onmogelijk te bereiken als China zijn beleid niet aanpast.

Groene technologie

Van de andere kant is China is ook wereldleider op het gebied van zonne-energie, windturbines, autobatterijen, elektrische voertuigen en warmtepompen: vijf essentiële elementen voor een geslaagde energietransitie. 

De voorruitgang die China op dit terrein boekt is gigantisch. Elektrische voertuigen zijn bijvoorbeeld goed voor bijna 50% van alle verkochte personenauto's in China, tegenover 23% in de EU en ruim 10% in de VS en groene stroom dekt 32% van de energievraag, tegenover 24% in Europa.

In tegenstelling tot wat wel eens wordt beweerd, heeft de combinatie van groene en kolenstroom China ook goedkoper gemaakt. Dat zorgt voor extra conflictpotentieel omdat met name de Europese zware industrie (ijzer, staal en chemie) hierdoor aan concurruntiekracht inboet. 

Vier prioriteiten

Met dit in het achterhoofd is het evident dat China zijn beleid moet aanpassen om de klimaatdoelen van Parijs te halen. Tegelijkertijd zou het mooi zijn als China zijn groene technologieën zoveel mogelijk exporteert naar de rest van de wereld. 

Nu de VS is weggevallen als internationale klimaatpartner zullen China en de EU de kar grotendeels moeten trekken. Turner ziet voor hun vier prioriteiten.

Ten eerste moet China zelf ambitieuzere emissiedoelen formuleren. Als dat niet gebeurt, zullen Europese populisten de klimaatafspraken van Parijs als zinloos bestempelen en waarschijnlijk meer electorale steun krijgen. Maar als China zijn ambities wel aanscherpt, heeft Europa een stok achter de deur om zijn eigen beleid voor de middellange termijn te versterken om de langetermijnafspraken na te komen.

Ten tweede moet China meer doen om de zware industrie te decarboniseren door innovaties in de staal-, cement- en chemiesector te stimuleren. Dit vereist gestaag stijgende CO2-prijzen in alle Chinese industriële sectoren, idealiter richting Europese niveaus.

Ten derde moet Europa het leiderschap van China op het gebied van schone technologie verwelkomen. Dat betekent dat er op een faire manier gekeken moet worden naar de handel in producten als zonnepanelen, batterijen en elektrische auto’s.

Ten slotte zouden Europa en China met andere landen moeten samenwerken om de kapitaalstroom te stimuleren die nodig is om de groei van schone energie in Afrika en andere lage-inkomenslanden te versnellen.