Moet ESG-beleggen strafbaar worden?

De titel van dit artikel Moet ESG strafbaar worden gesteld? klinkt idioot, maar moet toch serieus worden genomen, zegt columnist John Rekenthaler. Er zijn namelijk daadwerkelijk politici die dat vinden als het gaat over beleggingen die lopen via de overheid.

Het meest recente en heftigste voorbeeld is een voorstel van 3 parlementsleden uit de Amerikaanse deelstaat New Hampshire. Hun belangrijkste argument is dat het enige doel van bijvoorbeeld een ambtenarenpensioenfonds mag zijn om zoveel mogelijk geld te verdienen voor de deelnemers. Milieu, sociale en bestuurlijke criteria mogen geen rol spelen. 

Rekenthaler ging zelf op onderzoek uit en komt tot de conclusie dat ESG-randvoorwaarden bij indexfondsen het rendement niet aantasten. Hetzelfde geldt voor actief gemanagede ESG-fondsen.

Het enige wat je misschien crimineel zou kunnen noemen, is dat actief gemanagede fondsen het een stuk slechter doen dan indexfondsen. 

Een vertaling:

“Eerder deze maand introduceerden drie leden van het Huis van Afgevaardigden van New Hampshire een wetsvoorstel dat zich afzet tegen ESG-beleggingen. Het voorstel gaat heel ver. Letterlijk genomen verbiedt de wet het ambtenaren van New Hampshire om geld te laten beleggen door fondsbeheerders die "op welke manier dan ook" rekening houden met ESG-criteria.

Met andere woorden, stel een fondsmanager stoort zich aan een CEO die familieleden benoemt in de raad van bestuur zonder dat ze gekwalificeerd zijn, en hij wil de aandelen in dat bedrijf daarom verkopen. Dan kan hij dat niet doen zonder daarbij de ambtenaar uit New Hampshire in gevaar te brengen. Corporate governance mag immers geen rol spelen.

Sterker, in het wetsvoorstel staat dat fondsmanagers die namens de staat New Hampshire beleggen er niet eens aan mogen denken ESG-criteria mee te nemen in hun fondskeuzes.

Het doel van het wetsvoorstel is waarschijnlijk om te voorkomen dat aandelen alleen maar worden gekocht omdat het fatsoenlijke bedrijven zijn. Maar dan wordt er voorbijgegaan aan de risico's van hoge boetes voor bijvoorbeeld vervuiling of stakingen vanwege slechte arbeidsomstandigheden.

Absurd natuurlijk. En als er dan nog altijd twijfels bestaan over de deugdelijkheid van het wetsvoorstel, loont een blik op de strafmaat. Volgens het voorstel is ESG-beleggen met overheidsgeld “een misdrijf dat kan worden bestraft met minimaal 1 jaar en maximaal 20 jaar gevangenisstraf".

Ter vergelijk, de maximaal straf in New Hampshire voor ontvoering, aanranding of seks handel is 15 jaar. Blijkbaar is geen van die misdaden zo verdorven als het toestaan aan een portefeuillebeheerder om te beleggen volgens ESG-principes.

Reële bezwaren 

Toch als we dit soort rare plannen even terzijde schuiven, dan heeft het voorstel wel een legitiem punt: hebben de rendementsvooruitzichten echte te lijden onder ESG-voorschriften?

Risico

De politici die de wetgeving hebben bedacht, suggereren dat ESG dubbel schadelijk is. Ten eerste zorgt het voor een lager rendement omdat de pool van aandelen kleiner wordt gemaakt en ten tweede gaat het risico omhoog. Zij vinden dat een overheidsambtenaar de fiduciaire plicht heeft om “het financiële rendement te maximaliseren en het risico te minimaliseren”.

Maar is ESG wel zo schadelijk voor rendement en risico? In het publieke debat is er veel discussie over dit thema. ESG-voorstanders beweren dat het in overweging nemen van ESG-factoren toekomstige ellende helpt voorkomt (juist minder risico dus), terwijl tegenstanders beweren dat het aanpakken van ESG-problemen de winstgevendheid schaadt.

Home Depot medeoprichter Bernie Marcus zei recentelijk hierover dat het bij ESG gaat om “woke diversity”, niet om zaken die de winstgevendheid naar voren helpen. Het is een oude controverse in een nieuw jasje. Lang voordat ESG bestond, debatteerden professoren aan business schools namelijk al over de vraag of Amerikaanse bedrijven te veel focussen op de huidige winstgevendheid, in plaats van de toekomst.

Hoeveel moet een bedrijf vandaag uitgeven om de problemen van morgen te vermijden? Het beste antwoord op die vraag is: “Dat hangt ervan af.”

Er is nog een andere, meer substantiële, kritiek op ESG-beleggen en dat heeft te maken met het soort aandelen waarin wordt belegd. Als het zo is dat beleggen op basis van ESG-criteria gelijk staat aan een vorm van risicobeheersing, dan zou je zeggen dat fondsen die beleggen met ESG-principes waarschijnlijk uitkomen bij aandelen met een laag risicoprofiel, wat weer ten koste kan gaan van het rendement.

Dat is een redelijk argument, maar heeft niks van doen met het voorstel uit New Hampshire. Er is bovendien niks verkeerd aan beleggen in effecten die een lager verwacht rendement hebben omdat ze een lager risico hebben.

Daarnaast is het helemaal niet gezegd dat een laag risico ook altijd zorgt voor lage rendementen. Kijk maar naar de grote Amerikaanse aandelen, de blue chips, die zijn veiliger dan aandelen uit emerging markets en toch doen ze het al decennia beter.

Te veel beleggers bij elkaar

Een ander bezwaar tegen ESG-beleggen is dat er een overcrowding-effect is. Een hoge ESG-score trekt meer beleggers aan. Die populariteit zorgt voor opgeblazen koersen. Voor beleggers die op tijd zijn ingestapt is dat leuk, maar toekomstige rendementen zullen lager zijn. 

Ook dit argument is rationeel. Het wordt alleen niet ondersteund door de feiten. Morningstar heeft een keer een diepgaand onderzoek gedaan naar de resultaten van wereldwijde aandelen tussen 2009 en 2019. Daaruit kwam naar voren dat beursfondsen met de beste ESG-scores goedkoper waren dan de concurrentie. Gemiddeld hadden ze een hoger dividend en een lagere koers-winstverhouding.

ESG tegen niet-ESG

Daarmee kom je bij het derde bezwaar. Wat zijn de daadwerkelijke resultaten? Ik heb eerst geprobeerd alle grote Amerikaanse aandelenfondsen met een trackrecord van vijf jaar (2019 t/m 2023) als maatstaf te nemen (langer zou beter zijn geweest, maar tien jaar geleden bestonden er nog maar weinig ESG-fondsen) en in te delen in vier groepen:

1. Index-fondsen zonder ESG-oogmerk
2. Indexfondsen met een ESG-oogmerk
3. Actieve fondsen zonder ESG-oogmerk
4. Actieve fondsen met een ESG-oogmerk

Ik hoopte vier resultaten te kunnen presenteren, maar dat lukte niet omdat de datareeks werd vervuild door een aantal indexfondsen zonder ESG-oogmerk die hun strategie hadden aangepast.

In plaats daarvan heb ik gekozen voor een vergelijk tussen de twee grootste Amerikaanse indexfondsen: het ESG-fonds van Vanguard en de gewone S&P 500 ETF van Vanguard.

Aangezien Vanguard ook nog een Total Stocks ETF heeft, heb ik die ook toegevoegd. Bij de actieve fondsen (ETF en niet-ETF) ben ik uitgegaan van de gemiddeldes over vijf jaar.

De resultaten zijn voor ieders wat wil. Bij de indexfondsen wint ESG het pleidooi, terwijl bij de actieve fondsen ESG een handicap lijkt. De verschillen zijn echter zo klein dat er nauwelijks conclusies aan kunnen worden verbonden. 

Het enige wat je misschien zou kunnen concluderen, is dat ambtenaren uit New Hampshire die actieve fondsmanagers in dienst nemen, het gevaar lopen van een gevangenisstraf.”