Kapitaal is als cholesterol

Nu ik in de 50 ben, denk ik vaker na over mijn cholesterol. De kwalificatie ‘te hoog’ komt dan al snel om de hoek kijken, maar ook te lage waarden kunnen problematisch zijn. De vergelijking met kapitaal dringt zich op.

Een tekort zorgt voor problemen, een overschot vaak ook. Beleggers doen er daarom verstandig aan de kapitaalstromen goed in de gaten te houden. Cholesterol heeft een cruciale functie. Het stroomt voortdurend door ons lichaam en het heeft een transportmiddel nodig om op de juiste plekken in ons lichaam zijn werk te doen.

Net als kapitaal. Want kapitaal vervult een cruciale functie in de maatschappij, het is constant in beweging, heeft een transportmiddel nodig. En te veel of te weinig kapitaal kan leiden tot gezondheidsproblemen in de economie en op de financiële markten. We zagen dit begin jaren 2000 toen er te veel kapitaal stroomde naar de bouw van te veel huizen.

In balans

In het decennium ervoor stroomde er juist te veel kapitaal naar de IT-sector. In beide gevallen volgde een crisis: de huizenbubbel en de waarderingszeepbel van technologie-aandelen. Spoelen, spinnen en opnieuw beginnen Omdat kapitaal niet in staat is om zichzelf in balans te houden, zien we constant golfbewegingen in financiële markten en economieën.

Investeerders zijn de belangrijkste vervoerders van kapitaal en de beslissingen die ze nemen, beïnvloeden deze balans. Omdat de een niet altijd weet wat de ander doet, ontstaan onbewust kapitaaloverschotten en -tekorten, die wanneer ze aan het licht komen, leidden tot perioden van voorspoed en neergang. 

Waar mensen er goed aan doen regelmatig hun cholesterol te laten checken, moeten beleggers voortdurend in de gaten waar de oververhitting of afkoeling in de economie plaatsvindt. Na de financiële crisis verplaatsten bedrijven uit ontwikkelde landen bijvoorbeeld hun productie naar opkomende economieën. Gevolg: een forse daling van de uitgaven voor apparatuur en arbeid.

Veranderingen

Tegelijkertijd maakte de lage rente het makkelijker om schulden aan te gaan. En om kapitaal uit te keren aan aandeelhouders via dividenden en de inkoop van aandelen. In plaats van te investeren in het productieproces, werd het kapitaal ingezet voor het verbeteren van financiële resultaten. Deze verschuiving leidde tot buitensporige winstmarges en rendement op kapitaal.

Vanaf 2022 is een kentering zichtbaar. Onder druk van covid, geopolitieke onrust en de handelsoorlog beginnen bedrijven hun toeleveringsketens dichter bij huis of de klant te brengen. Dit vergt extra uitgaven die moeilijk door te berekenen zijn in de prijzen.

Verder is het onwaarschijnlijk dat rente weer zo extreem laag wordt als tijdens de vorige cyclus. En omdat bedrijven een aanzienlijk deel van hun schulden moet gaan herfinancieren tegen veel hogere tarieven, zal er meer kapitaal naar rentelasten stromen.

Veel slimmer

Tot slot is er de opkomst van AI. Deze ontwikkeling zorgen ervoor zorgen dat consumenten beter in staat zijn om door reclame heen te prikken en producten te kopen die beter aansluiten bij hun behoeften. Bedrijven die nu via slimme reclame in staat zijn middelmatige producten te verkopen zullen de omzet zien dalen.

Bij alle grote veranderingen van de laatste jaren, is de herallocatie van kapitaal door bedrijven het meest onderbelicht gebleven. En net als bij cholesterol konden we het ons misschien veroorloven om niet goed op te letten toen we jonger waren, maar dat is misschien niet meer zo verstandig als je rekening houdt met de hoge leeftijd van deze marktcyclus.

En de verschuiving van kapitaal in deze markt zal er waarschijnlijk toe leiden dat beleggers veel breder moeten kijken voor rendement.

Robert M. Almeida, Portfolio Manager en Global Investment Strategist bij MFS