Wopke mag niet jokken

Er is veel vertrouwen in de politiek, maar niet in onze politici. Dat is een conclusie van een tussenrapport van de Staatscommissie Parlementair Stelsel. Het is mooi dat de politiek er goed vanaf komt, maar het is minder fraai dat politici slecht scoren.

De conclusie is ook wel een beetje merkwaardig. Het is alsof je een restaurant een goede beoordeling geeft, maar tegelijkertijd stelt dat de mensen in de keuken hun vak niet verstaan. Dat politici er niet altijd goed opstaan, daar kan ik mij overigens wel wat bij voorstellen. Het opportunisme viert bij deze beroepsgroep soms hoogtij. Neem Wopke Hoekstra, onze minister van Financiën.

Tot nu toe had ik beslist geen slecht gevoel bij de minister die serieus, bekwaam en integer overkomt. Maar ik ben nu gaan twijfelen. Nee, niet omdat Hoekstra een keer een privéjet heeft gebruikt, omdat hij in korte tijd op verschillende plekken aanwezig moest zijn. Het gezeur van de SP daarover, die de minister daarvoor op het matje wil roepen, is juist weer zo’n voorbeeld van doorgedraaid opportunisme om op een gemakkelijke manier te scoren.

Alleen Nederlandse documenten

Mijn twijfel is ontstaan door de beantwoording van recent door de VVD gestelde Kamervragen over het nieuwe beleid van de Europese en lokale toezichthouders inzake Packaged Retail Investment and Insurance Products (PRIIPs). Zoals bekend moeten deze beleggingsproducten, waaronder ETF’s, notes en certificaten, voorzien zijn van het Essentiële Informatie Document (EID).

Als deze niet beschikbaar is, en niet in een door de lokale toezichthouder vastgestelde taal is opgesteld, mag het product niet door aanbieders en ook niet door brokers aan particuliere beleggers worden aangeboden.

Voor Nederland heeft AFM bepaald dat de taal Nederlands moet zijn. Van de mogelijkheid een tweede taal, bijvoorbeeld Engels, toe te staan heeft de toezichthouder geen gebruik gemaakt. Dat betekent concreet dat alleen beleggingsproducten met een in het Nederlands opgestelde EID aan Nederlandse particulieren mogen worden verkocht.

Minister zit ernaast

De vele (goedkope) Amerikaanse ETF’s zijn daardoor niet mee beschikbaar voor Nederlandse beleggers. Ook in Duitsland genoteerde gestructureerde beleggingsproducten zijn voor Nederlandse particuliere beleggers afgesloten. Deze nieuwe regelgeving draagt ertoe bij dat de concurrentie in de financiële sector een flinke slag wordt uitgedeeld. Ten nadele van de consument die mogelijk interessante en betere producten wordt onthouden.

"De nieuwe regelgeving draagt ertoe bij dat de concurrentie in de financiële sector een flinke slag wordt uitgedeeld"

Mijn irritatie naar Hoekstra is de onzorgvuldige en (bewust?) ontwijkende wijze waarop hij de vragen over dit onderwerp beantwoordt. Zo stelt de minister dat in de EID de maker van het beleggingsproduct het verwachte rendement aangeeft.

Dat is niet waar. Het EID geeft voor verschillende scenario’s het mogelijke rendement. Dat is natuurlijk geen verwachting. Veder stelt Hoekstra dat de consument het document kan gebruiken om PRIIPs met elkaar te vergelijken. Tja, dan heeft Wopke mijn column over hoe de EID voor bijvoorbeeld Turbo’s uitpakt niet gelezen.

Prima vergelijkingsmateriaal, ahum

Zo geeft de ene uitgever van het hefboominstrument aan dat een ongunstig scenario een negatief resultaat van 39% oplevert, terwijl dezelfde turbo volgens een andere uitgever in het ongunstige scenario tot een verlies van -13.387% leidt. Prima vergelijkingsmateriaal voor de consument….

Vervolgens wordt gekamervraagd of de minister had voorzien dat door de nieuwe regels zoveel beleggingsproducten niet meer bereikbaar waren voor Nederlandse beleggers. De minister geeft op deze vraag gewoon geen antwoord.

Maar erger is dat er vervolgens een in mijn ogen misleidende en onjuiste mededeling komt dat de meeste van de nu niet bereikbare producten geen EID hebben. Slechts een beperkt aantal producten wordt niet meer aangeboden omdat ze een niet in de Nederlandse taal opgestelde EID hebben. Dit is een misleidend antwoord.

Antwoord is gewoon onjuist

Momenteel hebben veel Amerikaanse ETF’s inderdaad geen EID, maar zullen dat hoogstwaarschijnlijk wel krijgen als de taaleis geen additionele blokkade oplegt. Formeel klopt het antwoord van de minster dus wel, maar de taaleis leidt ertoe dat zelfs mét een EID de producten niet voor Nederlandse beleggers beschikbaar zullen komen.

Het antwoord van de minister is daarnaast ook gewoon onjuist omdat in Duitsland meer dan 500.000 beleggingsproducten genoteerd staan die wel degelijk een EID hebben, maar (uiteraard) niet in het Nederlands. Hoezo betreft het slechts een beperkt aantal producten? Al die 500.000 producten zijn vanaf 1 januari 2018 niet meer beschikbaar voor de Nederlandse belegger.

"Al die 500.000 producten zijn vanaf 1 januari 2018 niet meer beschikbaar voor de Nederlandse belegger"

Tot slot wordt aan de minister gevraagd of de wetgever toch ook niet documenten opgesteld in de Engelse taal had moet toelaten. Het antwoord begint met een nietszeggende herhaling van het nut van de EID. Vervolgens stelt de minister dat de meeste Nederlanders onvoldoende het Engels beheersen om de tekst te begrijpen. Wat een opportunisme! Als deze, of een andere, minister het vestigingsklimaat van Nederland bewierookt, is doorgaans één van de argumenten dat we onze talen zo goed beheersen.

Importheffing op buitenlandse producten

Vervolgens staat er weer een onjuistheid in de beantwoording. Hoekstra geeft aan dat er geen reden is aan te nemen dat, vanwege de taaleis, aanbieders hun producten niet meer in Nederland zullen aanbieden. Onzin, het gaat niet om producten die specifiek in Nederland worden aangeboden.

Geen enkel product, ook niet die in Duitsland of de VS zijn uitgegeven en in die landen aan de beurs genoteerd staan, is meer beschikbaar voor Nederlandse particuliere beleggers als er geen Nederlandstalig document is. Natuurlijk zullen Duitse aanbieders van certificaten of Amerikaanse aanbieders van ETF’s geen Nederlandstalig document maken.

Vorm van importheffing

Concluderend, er is geen enkel redelijk argument waarom Nederlandse particuliere beleggers geen producten mogen kopen die in het buitenland aan de beurs genoteerd staan. We geven allemaal (terecht) af op de importheffingen van de Amerikaanse president Donald Trump, maar ik zie dit productenverbod als een vorm van importheffing en een grote inbreuk op de vrijheid van de consument te kiezen uit de beste beschikbare producten, waar ook ter wereld genoteerd.

Hopelijk laat de Tweede kamer zich niet met een kluitje het riet in sturen en komen er nieuwe vervolgvragen. Dat zou het vertrouwen in de politici, in ieder geval bij mij, weer een positieve impuls geven.